در دهههای اخیر، الگوی فرزندآوری در بسیاری از جوامع تغییر کرده است. افزایش تحصیلات، اشتغال زنان، شرایط اقتصادی، تمایل به ثبات بیشتر در زندگی و پیشرفتهای پزشکی باعث شدهاند که بسیاری از زنان تصمیم بگیرند بارداری و زایمان را به سنین بالاتر موکول کنند. به همین دلیل، زایمان در سنین بالا (بالاتر از ۳۵ سال) دیگر یک موضوع نادر یا غیرمعمول نیست، بلکه به بخشی رایج از واقعیت زندگی امروز تبدیل شده است.
با این حال، بارداری و زایمان در این سنین همواره با پرسشها و نگرانیهایی همراه است. آیا بارداری و زایمان در سنین بالا خطرناک است؟ چه ریسکهایی برای مادر و جنین وجود دارد؟ آیا میتوان زایمان موفق و سالمی را در این سن تجربه کرد؟
در این مقاله تلاش میکنیم بهطور جامع و ساده به بررسی زایمان در سنین بالاتر از 35 سال بپردازیم؛ از ریسکها و چالشها گرفته تا نکات آموزشی و نمونههایی از موفقیت که نشان میدهد سن بالا الزاماً مانعی برای مادر شدن نیست.
زایمان در سنین بالا به چه معنا است؟
در علم پزشکی، به بارداری و زایمان در زنان بالای ۳۵ سال اصطلاحاً بارداری و زایمان در سنین بالا گفته میشود. این تعریف به این معنا نیست که همه زنان در این سن با مشکل مواجه میشوند، بلکه نشاندهنده افزایش نسبی برخی ریسکها در مقایسه با سنین پایینتر است.
چرا زنان امروزه دیرتر باردار میشوند؟
دلایل مختلفی باعث شده که بسیاری از زنان بارداری را به بعد از ۳۵ سالگی موکول کنند؛ از جمله این دلایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ادامه تحصیل و کسب مدارک دانشگاهی
- تمرکز بر پیشرفت شغلی
- یافتن شریک زندگی مناسب در سنین بالاتر
- دغدغههای اقتصادی و مسکن
- آگاهی بیشتر نسبت به برنامهریزی خانواده
- پیشرفت پزشکی و افزایش اعتماد به درمانهای ناباروری
تغییرات بدن زنان پس از ۳۵ سالگی
با افزایش سن، تغییرات طبیعی در بدن رخ میدهد که میتواند بر بارداری و زایمان تأثیر بگذارد. مهمترین تغییرات به شرح زیر است:
- کاهش تدریجی کیفیت و تعداد تخمکها
- افزایش احتمال بیماریهای زمینهای مانند فشار خون یا دیابت
- کاهش انعطافپذیری بافتها
- تغییرات هورمونی
این تغییرات به معنای عدم امکان زایمان در سنین بالا نیست، بلکه نشاندهنده نیاز به مراقبت دقیقتر است.
ریسکهای احتمالی زایمان در سنین بالا
زایمان در سنین بالا میتواند با ریسکهایی همراه باشد که باید توسط زوجین مورد توجه قرار بگیرد.
ریسکهای مربوط به بارداری
بارداری و زایمان در سنین بالا ممکن است با برخی چالشها از جمله موارد زیر همراه باشد:
- افزایش احتمال دیابت بارداری
- فشار خون بالا
- پرهاکلامپسی
- زایمان زودرس
- نیاز بیشتر به مراقبتهای پزشکی
ریسکهای مربوط به جنین
از نظر آماری، برخی خطرات برای جنین در سنین بالا کمی افزایش مییابد:
- احتمال اختلالات کروموزومی
- وزن کم هنگام تولد
- افزایش نیاز به پایش دقیق رشد جنین
نکته مهم این است که غربالگریهای دقیق دوران بارداری نقش بسیار مؤثری در شناسایی زودهنگام این موارد دارند.
ریسکهای مربوط به زایمان
زایمان در سنین بالا احتمال برخی مداخلات پزشکی در زمان زایمان را افزایش میدهد. انتخاب بین زایمان طبیعی یا سزارین معمولاً بر اساس شرایط مادر و جنین، سابقه پزشکی و نظر پزشک انجام میگیرد و به تنهایی به سن وابسته نیست.
آیا زایمان در سنین بالا همیشه پرخطر است؟
یکی از باورهای نادرست رایج این است که زایمان در سنین بالا حتماً خطرناک است. در واقع، بسیاری از زنان در این سنین بارداری و زایمان کاملاً سالمی را تجربه میکنند، بهویژه اگر شرایط زیر وجود داشته باشد:
- از سلامت عمومی خوبی برخوردار باشند
- بیماری زمینهای کنترل نشده نداشته باشند
- مراقبتهای منظم دوران بارداری را جدی بگیرند
نقش مراقبتهای دوران بارداری در کاهش ریسکها
مهمترین عامل موفقیت در بارداری و زایمان در سنین بالا، مراقبتهای منظم و آگاهانه است. از جمله اقدامات مهم در این راستا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مراجعه منظم به پزشک
- انجام آزمایشها و غربالگریهای توصیه شده
- کنترل وزن
- مدیریت استرس
- تغذیه سالم و متعادل
تغذیه مناسب در بارداری سنین بالا
تغذیه یکی از عواملی است که میتواند نقش کلیدی در سلامت مادر و جنین در صورت زایمان در سنین بالا، ایفا کند. از جمله مواد غذایی ضروری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پروتئین کافی برای رشد جنین
- آهن برای پیشگیری از کمخونی
- کلسیم برای سلامت استخوانها
- اسید فولیک برای کاهش خطر ناهنجاریهای عصبی
- مصرف آب کافی
فعالیت بدنی و ورزش در بارداری سنین بالا
برخلاف تصور عمومی، فعالیت بدنی ملایم در بارداری و زایمان در سنین بالا نقش بسیار مفیدی ایفا میکند؛ از جمله فواید فعالیت بدنی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش دردهای عضلانی
- بهبود خواب
- کاهش اضطراب
- آمادگی بهتر برای زایمان
آمادگی روانی برای زایمان در سنین بالا
زنان باردار در سنین بالاتر معمولاً نگرانیهای بیشتری دارند. همین موضوع باعث میشود که توجه به سلامت روان به اندازه سلامت جسم اهمیت داشته باشد. راهکارهای مؤثر جهت آمادگی روانی برای زایمان در سنین بالا به شرح زیر است:
- افزایش آگاهی و آموزش
- صحبت با پزشک درباره نگرانیها
- حمایت همسر و خانواده
- در صورت نیاز، مشاوره روانشناسی
زایمان در سنین بالا و انتخاب روش زایمان
انتخاب روش زایمان در سنین بالا به عوامل متعددی بستگی دارد:
- وضعیت سلامت مادر
- شرایط جنین
- سابقه زایمانهای قبلی
- نظر تیم درمان
باردار شدن در سن بالا به تنهایی دلیل بر انتخاب سزارین به عنوان روش زایمان نیست؛ اما در برخی موارد ممکن است احتمال آن افزایش یابد.
مراقبتهای پس از زایمان در سنین بالا
دوران پس از زایمان برای همه مادران مهم است، اما زایمان در سنین بالا نیاز به توجه بیشتری دارد:
- استراحت کافی
- تغذیه مناسب
- پیگیری وضعیت جسمی و روحی
- توجه به علائم غیرطبیعی
در صورت انجام زایمان سزارین، بازتوانی پس از سزارین در این سنین اهمیت ویژهای دارد و شامل مراقبت از زخم، فعالیت تدریجی و حمایت روانی میشود.
موفقیتهای زایمان در سنین بالا؛ واقعیتهای امیدوارکننده
امروزه، به لطف پیشرفتهای پزشکی و افزایش آگاهی، بسیاری از زنان بالای ۳۵ سال بارداری سالمی را تجربه میکنند، نوزادان سالم به دنیا میآورند و دوران پس از زایمان موفقی دارند. این موفقیتها نشان میدهد که سن بالا، اگر با آگاهی و مراقبت همراه باشد، مانعی برای مادر شدن نیست.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بارداری و زایمان در سنین بالا، توجه به علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد. در صورتی که هر یک از علائم زیر مشاهده شود، باید به جراح و متخصص زنان مراجعه کرد:
- خونریزی
- درد شدید شکم
- کاهش حرکات جنین
- سردرد شدید یا تاری دید
- تورم ناگهانی دست و صورت
زایمان در سنین بالا (بالاتر از ۳۵ سال) اگرچه با برخی ریسکها همراه است، اما به هیچ وجه به معنای تجربهای پرخطر یا ناموفق نیست. با آگاهی، مراقبتهای منظم، تغذیه مناسب، حمایت روانی و همراهی تیم پزشکی، بسیاری از زنان در این سنین زایمانی سالم و موفق را تجربه میکنند. دکتر مهدیه فلاح به عنوان بهترین جراح و متخصص زنان در رشت از طریق ویزیتهای منظم و بررسی سلامت جسمی و روانی زنان باردار در این سنین و ارائه توصیههای لازم، شرایطی را فراهم میکند که سن مانعی برای مادر شدن نباشد و زنان بتوانند بارداری و زایمان موفق با کمترین میزان مشکل را تجربه نمایند.
راههای ارتباط با بهترین جراح و متخصص زنان در رشت
راههای ارتباطی با دکتر مهدیه فلاح، بهترین جراح و متخصص زنان در رشت:
- شماره تماس:
- واتساپ:
- آدرس مطب:
- اینستاگرام: