تفاوت تست HPV و پاپ اسمیر یکی از پرتکرارترین سؤالاتی است که زنان هنگام مراجعه برای غربالگری سرطان دهانه رحم میپرسند. بهطور خلاصه، تست HPV ویروس پاپیلومای انسانی را که عامل اصلی سرطان دهانه رحم است شناسایی میکند، در حالی که پاپ اسمیر تغییرات سلولی که از قبل در بافت دهانه رحم رخ داده را بررسی میکند؛ و بر اساس مطالعات جدید، تست HPV در تشخیص زودهنگام دقت بالاتری نسبت به پاپ اسمیر دارد.
پیش از هر تصمیمی درباره روش غربالگری، شناخت دقیق تفاوت تست HPV و پاپ اسمیر به هر زن کمک میکند بداند کدام آزمایش برای سن و شرایط او مناسبتر است.
HPVو5واقعیت مهم
کلیک کنید
پاپ اسمیر چیست؟
پاپ اسمیر یا آزمایش پاپانیکولا، روشی است که در آن نمونهای از سلولهای سطح دهانه رحم برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا سلولهای غیرطبیعی یا پیشسرطانی شناسایی شوند. این آزمایش سالهاست که پایه اصلی غربالگری سرطان دهانه رحم بوده و همچنان بخشی جداییناپذیر از مقایسه تست HPV و پاپ اسمیر در کلینیکهای زنان محسوب میشود.
تست HPV چیست؟
تست HPV برخلاف پاپ اسمیر، بهجای بررسی شکل ظاهری سلولها، به دنبال ردپای ژنتیکی انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی میگردد. از آنجا که تقریباً تمام موارد سرطان دهانه رحم با عفونت انواع پرخطر HPV مرتبط است، این آزمایش میتواند خطر را حتی پیش از بروز هرگونه تغییر سلولی نشان دهد؛ و همین ویژگی یکی از مهمترین نکات در تفاوت تست HPV و پاپ اسمیر به شمار میرود.
کدام آزمایش دقیقتر است؟
سؤال اصلی بسیاری از زنان درباره تست HPV و پاپ اسمیر این است که کدامیک دقت بیشتری دارد. بر اساس دادههای علمی، حساسیت پاپ اسمیر بهتنهایی حدود ۵۳ درصد گزارش شده است؛ یعنی ممکن است نزدیک به نیمی از موارد غیرطبیعی را نادیده بگیرد.
در مقابل، تست HPV به دلیل تمرکز بر شناسایی مستقیم ویروس، حساسیت بالاتری برای کشف ضایعات پیشسرطانی در همان دور اول غربالگری دارد. مطالعات بزرگ بالینی مانند کارآزمایی HPV FOCAL نیز نشان دادهاند که غربالگری اولیه با تست HPV، ضایعات درجه بالا را زودتر و دقیقتر از پاپ اسمیر شناسایی میکند؛ و همین یافتهها یکی از دلایل اصلی تغییر رویکرد بسیاری از پروتکلهای جهانی از پاپ اسمیر تنها به تست HPV یا ترکیب تست HPV و پاپ اسمیر است.
با این حال، این به معنای بیفایده بودن پاپ اسمیر نیست. در بسیاری از پروتکلهای درمانی، ترکیب هر دو آزمایش (کوتست) برای برخی گروههای سنی همچنان توصیه میشود، چون هر یک اطلاعات مکملی از وضعیت دهانه رحم ارائه میدهد و همین موضوع نشان میدهد که مقایسه تست HPV و پاپ اسمیر لزوماً به معنای انتخاب یکی بهجای دیگری نیست.
7 روش تشخیص HPV؛ از تست HPV تا کولپوسکوپی
کلیک کنید
جدول زیر تفاوت تست HPV و پاپ اسمیر را در چند شاخص کلیدی بهصورت خلاصه نشان میدهد.
جدول مقایسه تست HPV و پاپ اسمیر
چه زمانی باید تست HPV یا پاپ اسمیر انجام شود؟
سن، سابقه پزشکی و نتایج آزمایشهای قبلی، تعیینکننده اصلی نوع و زمانبندی غربالگری هستند و در واقع بخش مهمی از تفاوت تست HPV و پاپ اسمیر در همین بازههای زمانی توصیهشده نمود پیدا میکند. در بسیاری از دستورالعملهای بینالمللی، زنان ۲۱ تا ۲۹ سال هر سه سال یکبار پاپ اسمیر انجام میدهند، در حالی که از ۳۰ سالگی به بعد، تست HPV بهتنهایی یا همراه با پاپ اسمیر با فاصله زمانی طولانیتر توصیه میشود.
در موارد پیچیدهتر، مانند نتایج مرزی یا سابقه خانوادگی سرطان دهانه رحم، دکتر مهدیه فلاح، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی با فلوشیپ لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی، معمولاً ترکیب هر دو آزمایش را برای رسیدن به تشخیص قطعیتر پیشنهاد میدهد.
دکتر مهدیه فلاح
کلیک کنید
آیا نتیجه مثبت به معنای سرطان است؟
نه لزوماً. مثبت شدن تست HPV تنها به معنای وجود عفونت ویروسی است، نه سرطان؛ بسیاری از عفونتهای HPV بهخودیخود و بدون هیچ درمانی توسط سیستم ایمنی بدن برطرف میشوند. مثبت شدن پاپ اسمیر نیز معمولاً نیاز به بررسی تکمیلی مانند کولپوسکوپی دارد، نه تشخیص قطعی بدخیمی. تصمیم نهایی درباره ادامه بررسیها یا نوع مداخله درمانی، باید حتماً پس از معاینه بالینی و با نظر پزشک متخصص گرفته شود.
جمعبندی
در یک نگاه کلی، درک صحیح تفاوت تست HPV و پاپ اسمیر به هر زن کمک میکند تصمیمی آگاهانهتر درباره سلامت خود بگیرد. در مقایسه نهایی تست HPV و پاپ اسمیر، هر دو روش نقش مهمی در پیشگیری از سرطان دهانه رحم دارند، اما شواهد علمی نشان میدهد تست HPV بهتنهایی یا در ترکیب با پاپ اسمیر، دقت بالاتری در تشخیص زودهنگام ضایعات پرخطر دارد. انتخاب نوع آزمایش و بازه زمانی مناسب باید با مشورت پزشک متخصص زنان و بر اساس شرایط فردی هر بیمار انجام شود.
سؤالات متداول
۱. آیا تست HPV میتواند جایگزین کامل پاپ اسمیر شود؟ در بسیاری از پروتکلهای جدید، تست HPV بهعنوان روش اصلی غربالگری پذیرفته شده، اما تصمیم نهایی درباره جایگزینی کامل باید توسط پزشک و بر اساس سن و سابقه فرد گرفته شود.
۲. آیا انجام تست HPV و پاپ اسمیر با هم دردناک است؟ هر دو نمونهگیری معمولاً طی همان معاینه معمول دهانه رحم و در چند ثانیه انجام میشوند و ناراحتی آنها معمولاً خفیف و زودگذر است.
۳. نتیجه مثبت تست HPV چه اقدامی نیاز دارد؟ معمولاً بررسیهای تکمیلی مانند کولپوسکوپی یا تکرار آزمایش پس از مدتی توصیه میشود؛ تصمیم دقیق را باید پزشک بر اساس نوع ویروس و سایر یافتهها بگیرد.
۴. هر چند وقت یکبار باید این آزمایشها را تکرار کرد؟ این موضوع به سن، نتایج قبلی و عوامل خطر فردی بستگی دارد و بهتر است بازه دقیق در مشورت با پزشک متخصص زنان تعیین شود.
