اگر هنگام خندیدن، سرفه کردن، عطسه، دویدن یا بلند کردن جسم سنگین چند قطره ادرار نشت میکند، احتمال دارد به بیاختیاری ادرار استرسی مبتلا باشید. این مشکل یکی از شایعترین انواع بیاختیاری ادرار در زنان است و برخلاف تصور بسیاری از افراد، بخشی طبیعی از افزایش سن یا زایمان نیست. خوشبختانه امروزه روشهای متعددی برای کنترل و درمان بیاختیاری ادرار استرسی وجود دارد و در بسیاری از زنان میتوان بدون جراحی یا با درمان مناسب، کیفیت زندگی را به شکل قابلتوجهی بهبود بخشید.
بیاختیاری ادرار در زنان؛ 4نوع و بهترین درمان هرکدام
کلیک کنید
بیاختیاری ادرار استرسی چیست؟
بیاختیاری ادرار استرسی زمانی رخ میدهد که فشار داخل شکم به طور ناگهانی افزایش پیدا کند اما عضلات کف لگن و اسفنکتر مجرای ادرار نتوانند در برابر این فشار مقاومت کنند.
در نتیجه هنگام انجام فعالیتهایی مانند:
- عطسه
- سرفه
- خنده
- دویدن
- پریدن
- ورزش
- بلند کردن اجسام
مقداری ادرار به صورت غیرارادی خارج میشود.
نکته مهم این است که در این نوع بیاختیاری، فرد احساس فوریت برای ادرار ندارد؛ بلکه مشکل فقط هنگام افزایش فشار شکم ایجاد میشود.
چرا بیاختیاری ادرار استرسی ایجاد میشود؟
مجرای ادرار توسط عضلات، رباطها و بافتهای کف لگن حمایت میشود. هر عاملی که این سیستم حمایتی را ضعیف کند، احتمال نشت ادرار را افزایش میدهد.
شایعترین علتها عبارتاند از:
- بارداری و زایمان طبیعی
- افزایش سن
- یائسگی و کاهش استروژن
- چاقی
- جراحیهای لگنی
- ضعف مادرزادی بافت همبند
- آسیب عضلات کف لگن
- سرفههای مزمن
- یبوست طولانیمدت
در بسیاری از بیماران چند عامل به صورت همزمان وجود دارد.
چه عواملی این مشکل را تشدید میکنند؟
گاهی بیاختیاری خفیف است اما بعضی شرایط باعث میشوند دفعات نشت ادرار بیشتر شود.
مهمترین عوامل تشدیدکننده عبارتاند از:
- اضافه وزن
- مصرف سیگار
- سرفه مزمن
- یبوست
- بلند کردن مکرر اجسام سنگین
- ورزشهای پرفشار
- عدم درمان ضعف عضلات کف لگن
- یائسگی
هرچه فشار بیشتری به کف لگن وارد شود، احتمال نشت ادرار نیز افزایش پیدا میکند.
آیا میتوان از بیاختیاری ادرار استرسی پیشگیری کرد؟
همیشه نمیتوان از بروز این بیماری جلوگیری کرد، اما رعایت چند نکته میتواند خطر آن را کاهش دهد.
حفظ وزن مناسب، درمان یبوست، ترک سیگار، انجام منظم تمرینات عضلات کف لگن، درمان سرفههای مزمن و پرهیز از وارد کردن فشار مداوم به عضلات لگن، از مهمترین اقدامات پیشگیرانه محسوب میشوند.
در زنانی که بارداری یا زایمان داشتهاند، شروع تمرینات کف لگن از ماههای ابتدایی پس از زایمان میتواند نقش مهمی در کاهش احتمال بروز این مشکل داشته باشد.
چگونه بیاختیاری ادرار استرسی تشخیص داده میشود؟
تشخیص معمولاً با شرح حال دقیق آغاز میشود.
پزشک درباره شرایط ایجاد نشت ادرار، دفعات آن، سابقه زایمان، جراحیهای قبلی، بیماریهای زمینهای و مصرف داروها سؤال میکند.
در ادامه ممکن است اقدامات زیر انجام شود:
- معاینه لگن
- تست سرفه
- بررسی قدرت عضلات کف لگن
- آزمایش ادرار
- سونوگرافی در صورت نیاز
- تستهای تخصصی مانند اورودینامیک در برخی بیماران
هدف از این بررسیها آن است که مشخص شود نشت ادرار واقعاً از نوع استرسی است یا نوع دیگری از بیاختیاری وجود دارد.
درمان بیاختیاری ادرار استرسی چگونه انجام میشود؟
روش درمان به شدت علائم، سن بیمار، وضعیت کف لگن، برنامه بارداری آینده و کیفیت زندگی بستگی دارد.
در بسیاری از زنان درمان مرحلهبهمرحله انجام میشود.
اصلاح سبک زندگی
اولین قدم درمان معمولاً اصلاح عوامل تشدیدکننده است.
کاهش وزن، درمان یبوست، ترک سیگار، محدود کردن مصرف کافئین در برخی افراد و درمان سرفه مزمن میتواند شدت علائم را کاهش دهد.
تمرینات عضلات کف لگن (کگل)
تقویت عضلات کف لگن یکی از مؤثرترین درمانهای اولیه است.
اگر این تمرینات به صورت صحیح و منظم انجام شوند، بسیاری از بیماران کاهش قابل توجهی در نشت ادرار تجربه میکنند.
انجام تمرینات تحت نظر فیزیوتراپیست کف لگن معمولاً نتایج بهتری نسبت به انجام خودسرانه دارد.
فیزیوتراپی کف لگن
در بیمارانی که ضعف عضلانی واضح دارند، فیزیوتراپی تخصصی میتواند عملکرد عضلات را بهبود دهد.
این روش ممکن است همراه با بیوفیدبک یا تحریک الکتریکی انجام شود.
دارودرمانی
برخلاف بیاختیاری فوریتی، داروها نقش محدودی در درمان بیاختیاری استرسی دارند.
به همین دلیل معمولاً درمان دارویی اولین انتخاب محسوب نمیشود و بیشتر در شرایط خاص یا همراه سایر درمانها استفاده میشود.
درمانهای مبتنی بر بازسازی بافت
در سالهای اخیر روشهایی با هدف تقویت بافتهای حمایتی کف لگن و بهبود عملکرد مجرای ادرار معرفی شدهاند.
یکی از این روشها آراف واژینال (RF واژینال) است که با ایجاد گرمای کنترلشده در بافت، تولید کلاژن را تحریک کرده و میتواند در برخی بیماران باعث بهبود حمایت از مجرای ادرار و کاهش نشت ادرار خفیف تا متوسط شود.
آر اف واژینال (درمان خشکی، پرولاپس خفیف، شلشدگی)
کلیک کنید
با این حال، انتخاب این روش باید پس از معاینه و ارزیابی دقیق انجام شود و میزان اثربخشی آن به شدت بیماری و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
جراحی
اگر علائم شدید باشند یا درمانهای غیرجراحی مؤثر واقع نشوند، ممکن است جراحی پیشنهاد شود.
شایعترین عمل، جراحی اسلینگ (Sling) است که با حمایت بهتر از مجرای ادرار، احتمال نشت را کاهش میدهد.
انتخاب جراحی به شرایط بیمار، سن، برنامه بارداری و معاینه تخصصی بستگی دارد.
چه زمانی باید به متخصص زنان مراجعه کنیم؟
اگر نشت ادرار باعث شده است:
- فعالیتهای روزانه خود را محدود کنید،
- هنگام ورزش یا خنده احساس نگرانی داشته باشید،
- مجبور به استفاده دائمی از پد شوید،
- یا کیفیت زندگی و روابط اجتماعی شما کاهش پیدا کرده باشد،
بهتر است برای ارزیابی تخصصی مراجعه کنید.
بسیاری از زنان سالها این مشکل را تحمل میکنند، در حالی که امروزه روشهای مؤثری برای کنترل یا درمان آن وجود دارد.
در چنین شرایطی، مراجعه به متخصص زنان میتواند مشخص کند علت اصلی نشت ادرار چیست و کدام روش درمانی برای شما مناسبتر است. دکتر مهدیه فلاح، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی و فلوشیپ لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی، پس از ارزیابی دقیق شدت بیماری، شرایط کف لگن و نیازهای هر بیمار، مناسبترین برنامه درمانی را پیشنهاد میکند.
سوالات متداول
آیا بیاختیاری ادرار استرسی خودبهخود خوب میشود؟
معمولاً خیر. در موارد خفیف ممکن است با تقویت عضلات کف لگن بهتر شود، اما اغلب برای کنترل مؤثر به درمان نیاز دارد.
آیا بیاختیاری ادرار استرسی خطرناک است؟
این بیماری معمولاً خطر جانی ندارد، اما میتواند کیفیت زندگی، فعالیتهای اجتماعی و اعتمادبهنفس را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
آیا همه بیماران به جراحی نیاز دارند؟
خیر. بسیاری از بیماران با اصلاح سبک زندگی، تمرینات کف لگن یا درمانهای غیرجراحی بهبود پیدا میکنند و فقط گروهی از بیماران کاندید جراحی هستند.
آیا آراف واژینال میتواند به درمان بیاختیاری ادرار استرسی کمک کند؟
در برخی بیماران مبتلا به بیاختیاری خفیف تا متوسط، آراف واژینال میتواند با بهبود کیفیت بافتهای حمایتی به کاهش علائم کمک کند، اما انتخاب این روش باید پس از ارزیابی تخصصی انجام شود و جایگزین همه درمانها نیست.
