درمان عفونت مقاوم در زنان، زمانی مطرح میشود که عفونت واژن با وجود مصرف داروهای معمول، هرچند وقت یکبار یا حتی بلافاصله پس از پایان درمان بازمیگردد. یکی از روشهای نسبتاً جدیدی که این روزها در کنار درمانهای دارویی برای این منظور معرفی میشود، پلاسما تراپی است؛ روشی که با استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) خون خود فرد، به ترمیم بافت و تقویت مقاومت موضعی واژن کمک میکند.
عفونت مقاوم یعنی چه؟
پیش از پرداختن به درمان عفونت مقاوم، باید مشخص شود چه زمانی یک عفونت واژن «مقاوم» تلقی میشود و چرا اساساً درمان عفونت مقاوم با روشهای معمول گاهی دشوار میشود. بر اساس دستهبندی رایج در میان پزشکان زنان، اگر فردی بیش از چهار بار در سال دچار عفونت شدید واژن شود یا عفونت او پس از درمان دارویی بهسرعت بازگردد، عفونت او مقاوم به درمان در نظر گرفته میشود. علل شایع این وضعیت شامل تغییرات هورمونی، دیابت کنترلنشده، مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیک یا کورتون، و اختلال در تعادل طبیعی فلور میکروبی واژن است.
عفونت قارچی واژن؛ 7 نشانه مهم و درمان قطعی
کلیک کنید
پلاسما تراپی چیست و چگونه عمل میکند؟
پلاسما تراپی یا PRP روشی است که در آن ابتدا مقدار کمی خون از بازوی فرد گرفته میشود، سپس با سانتریفیوژ، پلاسمای غنی از پلاکت از سایر اجزای خون جدا میشود. این پلاسما حاوی فاکتورهای رشد است که پس از تزریق به بافت واژن، میتواند روند ترمیم سلولی، تولید کلاژن و بهبود گردش خون موضعی را تحریک کند؛ شرایطی که بهطور غیرمستقیم در درمان عفونت مقاوم و کاهش التهاب مزمن بافت مؤثر است.
آیا پلاسما تراپی جایگزین آنتیبیوتیک یا داروهای ضدقارچ است؟
نکته مهمی که باید در نظر گرفت این است که پلاسما تراپی برای درمان عفونت مقاوم، جایگزین کامل داروهای اختصاصی ضدقارچ یا آنتیبیوتیک نیست، بلکه بیشتر بهعنوان یک روش مکمل در کنار درمان دارویی هدفمند به کار میرود. شواهد علمی موجود درباره اثربخشی مستقیم پلاسما تراپی در ریشهکن کردن عوامل عفونی هنوز محدود است و بیشتر تحقیقات، بر نقش آن در ترمیم بافت، کاهش التهاب و بهبود کیفیت زندگی بیماران متمرکز بودهاند.
چه کسانی کاندیدای پلاسما تراپی برای درمان عفونت مقاوم هستند؟
از آنجا که پلاسما تراپی روشی تکمیلی برای درمان عفونت مقاوم است، تصمیم برای انجام آن باید پس از بررسی دقیق شرایط هر بیمار گرفته شود. این روش معمولاً برای گروههای زیر مدنظر قرار میگیرد:
- زنانی که با وجود چند دوره درمان دارویی صحیح، همچنان دچار عود عفونت هستند
- افرادی که علاوه بر عفونت، از خشکی، التهاب مزمن یا حساسیت بافت واژن رنج میبرند
- بیمارانی که عامل عفونت شناسایی و درمان دارویی مناسب برای آن آغاز شده است
- زنانی که منع پزشکی برای تزریق PRP (مانند اختلالات انعقادی شدید) ندارند
روند انجام پلاسما تراپی و مراقبتهای آن
هر جلسه پلاسما تراپی معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد، نیازی به بیهوشی یا بستری ندارد و بیمار میتواند همان روز به فعالیتهای عادی بازگردد. از آنجا که این روش از خون خود فرد استفاده میکند، خطر واکنش آلرژیک یا انتقال عفونت بسیار پایین است. با این حال، بهتر است حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت پیش از انجام آن از رابطه جنسی خودداری شود و ناحیه تناسلی عاری از هرگونه زخم یا عفونت فعال باشد.
جدول مقایسه پلاسما تراپی و درمان دارویی در عفونت مقاوم
جدول زیر تفاوت این دو رویکرد را در درمان عفونت مقاوم بهطور خلاصه نشان میدهد.
چرا مشورت با متخصص زنان پیش از پلاسما تراپی ضروری است؟
از آنجا که موفقیت درمان عفونت مقاوم به تشخیص دقیق علت اصلی بستگی دارد، تصمیمگیری درباره اضافه کردن پلاسما تراپی به برنامه درمانی باید توسط پزشک متخصص انجام شود. دکتر مهدیه فلاح، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی با فلوشیپ لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی، معمولاً پیش از پیشنهاد پلاسما تراپی، ابتدا عامل دقیق عفونت را از طریق آزمایشهای تخصصی مشخص میکند و سپس بر اساس نتیجه، ترکیب مناسبی از درمان دارویی و روشهای مکمل را تعیین میکند.
جمعبندی
در جمعبندی بحث درمان عفونت مقاوم، در پاسخ به اینکه آیا پلاسما تراپی میتواند به درمان عفونت مقاوم کمک کند، باید گفت این روش میتواند بهعنوان مکملی مفید در کنار درمان دارویی هدفمند، به ترمیم بافت واژن و کاهش احتمال عود عفونت کمک کند؛ اما جایگزین شناسایی و درمان دقیق عامل عفونی نیست. بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که این روش تحت نظر پزشک متخصص زنان و در کنار سایر اقدامات درمانی به کار گرفته شود.
پلاسما تراپی واژن برای عفونت؛ مزایا، عوارض و هرآنچه باید بدانید
کلیک کنید
سؤالات متداول
۱. پلاسما تراپی بعد از چند جلسه اثر خود را نشان میدهد؟ معمولاً چند جلسه با فاصله زمانی چند هفتهای پیشنهاد میشود و نتیجه نهایی به شرایط فردی هر بیمار بستگی دارد.
۲. آیا پلاسما تراپی دردناک است؟ این روش معمولاً با ناراحتی خفیف همراه است و در بیشتر موارد نیازی به بیحسی کامل ندارد.
۳. آیا هر کسی میتواند برای عفونت مقاوم پلاسما تراپی انجام دهد؟ خیر، ابتدا باید عامل عفونت مشخص و درمان دارویی مناسب آن انجام شود؛ در پروتکلهای استاندارد درمان عفونت مقاوم، پلاسما تراپی معمولاً بهعنوان روش مکمل و پس از بررسی پزشک پیشنهاد میشود.
۴. آیا پلاسما تراپی عوارض جدی دارد؟ از آنجا که این روش از خون خود فرد استفاده میکند، خطر واکنش آلرژیک یا انتقال بیماری بسیار پایین است، هرچند مانند هر تزریقی، احتمال درد موضعی یا تورم خفیف وجود دارد.
